Medula + TERS + IBYS/e-Nabız
KVKK Md.6 özel nitelikli veri
Fabrika içi bağlantısız çalışma
ISG Uzmanının Değil, Hekimin Gözünden Yazılım
İşyeri hekimliği yazılımı pazarı genellikle iki farklı alıcı grubuna aynı anda hitap etmeye çalışır: iş güvenliği uzmanları ve OSGB yöneticileri ile işyeri hekimleri. Ne var ki bu iki grubun öncelikleri birbirinden ciddi biçimde ayrışır.
Bir iş güvenliği uzmanı için öncelik risk değerlendirme formları, ramak kala bildirimleri ve ISG-KATİP entegrasyonudur. Bir işyeri hekimi içinse asıl mesele farklıdır: günde onlarca kez açılan muayene ekranı, doğru ICD-10 kodu ile yazılmış e-reçete, Medula bildiriminin sorunsuz geçmesi ve muayene sonucunun yasal formatta arşivlenmesi.
Dolayısıyla isgjet.com gibi güvenlik odaklı platformların sunduğu yetenekler değerli olmakla birlikte, işyeri hekiminin günlük iş akışı için ayrı bir değerlendirme çerçevesi gerekmektedir. Bu rehber tam da o çerçeveyi sunuyor.
Kriter 1 — Medula Uyumluluğu ve SGK Entegrasyonu
Türkiye'deki işyeri hekimliği hizmetinin idari omurgası Sosyal Güvenlik Kurumu'nun Medula sistemidir. İşyeri hekiminin düzenlediği işe giriş ve periyodik muayene belgelerinin, mesleki hastalık bildirimlerinin ve reçetelerin SGK sistemleriyle uyumlu biçimde iletilmesi yasal bir zorunluluktur.
Yazılım değerlendirmesinde ilk soru şu olmalıdır: **Medula web servislerine doğrudan entegre mi, yoksa manuel giriş mi gerektiriyor?** Manuel veri girişi hem zaman kaybı yaratır hem de kayıt uyumsuzluğu riskini artırır. SGK'nın Medula sistemi güncellendiğinde yazılımın otomatik adapte olup olmadığı da kritik bir sorudur; tek seferlik entegrasyon yeterli değildir, sürdürülebilir bakım şarttır.
Bunun yanı sıra 10.07.2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, defalarca güncellenen İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik kapsamındaki belge formatlarının yazılımda hazır şablon olarak bulunması, uyumluluk sürecini önemli ölçüde kolaylaştırır.
Kriter 2 — E-Reçete Modülü: ICD-10, İlaç Kontrolü ve Yasal Bildirim
İşyeri hekimi e-reçete yazabilmek için yalnızca bir metin alanına ihtiyaç duymaz. Güvenli ve yasal bir e-reçete süreci şu bileşenleri gerektirir: doğru ICD-10 tanı kodu seçimi, akılcı ilaç kullanımı ilkeleriyle uyumlu ilaç önerisi, reçete yazım yetkisi doğrulama ve Türkiye Elektronik Reçete Sistemi (TERS) ile entegrasyon.
TERS, Sağlık Bakanlığı'nın e-reçete altyapısıdır. İşyeri hekimleri de yetki kapsamları dahilinde bu sisteme bağlanmak durumundadır. Dolayısıyla seçilecek yazılımın TERS API entegrasyonuna sahip olması, reçetenin hem hekimin hem de eczanenin sisteminde sorunsuz görünmesini sağlar.
Bir diğer önemli nokta muayene kaydı ile reçetenin ilişkilendirilmesidir. Aynı çatı altında muayene defteri ve e-reçete modülünün bulunması, hastanın tanısı, tedavi notları ve reçete içeriğinin birbiriyle bağlı tutulmasını kolaylaştırır; bu hem klinik hem yasal bir gerekliliktir.
Detaylı bir e-reçete yazım rehberi için Medula e-reçete yazım sürecini anlatan yazımıza göz atabilirsiniz.
Kriter 3 — IBYS ve e-Nabız Bildirim Otomasyonu
İşyeri Bağlantılı Yükümlülük Sistemi (IBYS), işyeri hekiminin periyodik muayene, aşılama ve tetkik sonuçlarını Sağlık Bakanlığı'nın e-Nabız platformuna entegre biçimde bildirmesini zorunlu kılar. 2022 yılında uygulamaya alınan IBYS yükümlülüğü, kağıt ortamında tutulmaya çalışılan sağlık gözetimi kayıtlarını dijital bildirime taşıdı.
Bu süreçte en büyük operasyonel yük, her çalışan için ayrı ayrı bildirim ekranı açmak ve girişleri tamamlamaktır. Bunu otomatik hale getiren bir yazılım, hekimin saatlerini geri kazandırır.
Değerlendirmenizde şu soruları sorun: - IBYS bildirimi yazılım içinden tek tıkla gönderilebiliyor mu? - Muayene kaydı otomatik olarak e-Nabız bildirim formatına dönüştürülüyor mu? - Bildirim başarısız olduğunda sistem sizi uyarıyor mu ve yeniden deneme mekanizması var mı? - SGK ve Sağlık Bakanlığı tarafında güncellenen format şemalarına yazılım zamanında uyum sağlıyor mu?
IBYS ve e-Nabız bildirim süreçleri hakkında daha fazla bilgi için e-Nabız hekim bildirimi ve sağlık gözetimi rehberimize başvurabilirsiniz.
Kriter 4 — Dijital Muayene Defteri ve Ek-2 Formatı
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Ek-2 Formu (İşe Giriş ve Periyodik Muayene Formu) işyeri hekiminin temel belgeleme yükümlülüğünün merkezindedir. Geleneksel olarak kağıt ortamında tutulan bu form, sağlık bilgisi içerdiği için özel nitelikli kişisel veri kapsamına girmekte ve KVKK'nın 6. maddesindeki sıkı koruma rejimine tabi bulunmaktadır.
Dijital muayene defterinin işyeri hekimine kazandırdığı avantajlar şunlardır: - Yıllarca geriye dönük muayene geçmişine saniyeler içinde erişim - Periyodik muayene takvimine otomatik hatırlatıcı - Mesleki maruziyet notlarının çalışan profiline işlenmesi - Denetim anında anlık belge üretimi
Bununla birlikte dijital ortamdaki sağlık verisinin güvenliği son derece kritiktir. Seçilen yazılımın ISO 27001 bilgi güvenliği standardına uygun veri işleme altyapısı sunması, sağlık verilerini ayrı ve şifrelenmiş tablolarda saklaması ve çalışan başına erişim günlüğü tutması beklenir. Ek-2 formunun yasal içerik gerekliliklerine ve doldurulma kurallarına dair ayrıntılar için Çalışma Bakanlığı'nın yayımladığı rehber tebliğlere başvurulabilir.
Kriter 5 — Fabrika İçi Offline Çalışma
Pek çok işyeri hekimi, internet bağlantısının kararsız ya da hiç olmadığı ortamlarda — fabrika içi muayene odaları, tersane birimleri, maden sağlık istasyonları — hizmet vermektedir. Bu koşullarda yalnızca bulut tabanlı çalışan bir yazılım, muayene akışının tam anlamıyla durmasına yol açabilir.
Offline mod, yalnızca bir ek özellik değil; söz konusu ortamlarda temel bir işlevsellik gereksinimidir. Değerlendirmenizde şunlara dikkat edin: - Yazılım yerel cihazda (tablet veya dizüstü) bağımsız çalışabiliyor mu? - Bağlantı sağlandığında muayene kayıtları bulutla otomatik senkronize oluyor mu? - Çevrimdışı iken e-reçete taslağı oluşturulabiliyor mu, bağlantı gelince otomatik mi gönderiliyor? - Senkronizasyon çakışmaları nasıl yönetiliyor?
Bir gün içinde yüzlerce çalışanın muayenesinin yapıldığı bir fabrika sağlık biriminde internet kesintisi, tüm kayıtları riske atabilir. Bu nedenle offline dayanıklılığı, göz ardı edilemeyecek bir teknik kriterdir.
Kriter 6 — KVKK ve Sağlık Verisi Güvenliği
İşyeri hekiminin tuttuğu muayene kayıtları, tetkik sonuçları, reçete bilgileri ve mesleki maruziyet notlarının tamamı KVKK'nın 6. maddesi kapsamında **özel nitelikli kişisel veri** sayılmaktadır. Bu veriler ancak açık rıza veya kanunda öngörülen istisnalar çerçevesinde işlenebilir.
Yazılım sağlayıcısının sözleşmesinde veri işleme taahhütleri, kişisel verilerin hangi sunucularda tutulduğu (Türkiye'de mi, yurt dışında mı?) ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na yapılmış VERBİS kaydı net biçimde yer almalıdır.
Pratik kontrol listesi: - **Veri yeri:** Sağlık verileri Türkiye'deki veri merkezlerinde saklanıyor mu? - **Erişim kontrolü:** Çalışanın verilerine yalnızca yetkili hekim erişebiliyor mu? - **Silme hakkı:** Çalışanın işten ayrılması durumunda veri imhası nasıl yönetiliyor? - **Sızıntı bildirimi:** Olası bir veri ihlalinde sağlayıcı 72 saat içinde bildirim yapabiliyor mu?
Biyometrik veri (yüz tanıma, parmak izi) ile mesai takibinin KVKK 2026/921 sayılı Kurul kararıyla yasaklandığını da hatırlatmak gerekir; sağlık yazılımı bu alanla asla kesişmemelidir.
ReceteJet Bu Kriterleri Nasıl Karşılıyor?
ReceteJet, yukarıdaki altı kriteri işyeri hekiminin günlük iş akışı merkezine alarak tasarlanmış bir platform olarak konumlanmaktadır.
**Medula ve SGK entegrasyonu:** Muayene kaydı, Medula web servisi formatında doğrudan iletilebilir; form dönüşümleri otomatik yapılır.
**E-reçete:** ICD-10 tabanlı tanı seçimi ve TERS uyumlu e-reçete modülü tek ekranda çalışır. Muayene notu ile reçete birbirine bağlı tutulur.
**IBYS ve e-Nabız bildirimi:** Periyodik muayene tamamlandıktan sonra bildirim otomatik olarak hazırlanır; hekim onaylar, sistem gönderir. Başarısız bildirimler yeniden deneme kuyruğuna alınır.
**Dijital muayene defteri:** Ek-2 formatına uygun şablonlar hazır gelir; geçmiş muayene kayıtları anlık olarak görüntülenebilir.
**Offline mod:** Bağlantısız ortamlarda tablet üzerinde tam muayene akışı sürdürülebilir; bağlantı sağlandığında senkronizasyon otomatik çalışır.
**KVKK uyumluluğu:** Sağlık verileri Türkiye'deki sunucularda, şifrelenmiş ve erişim günlüklü biçimde saklanır.
Platformu yakından incelemek için ReceteJet'in ne olduğu ve nasıl çalıştığı hakkındaki sayfaya göz atabilir ya da demo talebinde bulunabilirsiniz: kontroljet.com/demo/recete/
Özet çıkarımlar
- İşyeri hekimliği yazılımı, iş güvenliği platformlarından farklı değerlendirilmeli; Medula uyumu, e-reçete ve IBYS entegrasyonu temel kriterler arasında yer almalıdır.
- Medula web servis entegrasyonu olmayan yazılımlar manuel giriş yükü ve kayıt uyumsuzluğu riski yaratır.
- IBYS ve e-Nabız bildirim otomasyonu, her çalışan için ayrı ayrı yapılması gereken bildirimleri tek akışa indirgeyerek ciddi zaman tasarrufu sağlar.
- Fabrika içi offline çalışma desteği, internet bağlantısı kısıtlı ortamlarda muayene sürekliliği için vazgeçilmezdir.
- Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri kapsamındadır; yazılım sağlayıcısının KVKK uyumluluğu, veri yeri ve erişim kontrolleri sözleşmede açıkça belirtilmiş olmalıdır.
- ICD-10 tanı kodu ile e-reçetenin muayene kaydına bağlı tutulduğu bir platform, hem klinik izlenebilirlik hem de yasal arşiv gerekliliğini aynı anda karşılar.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- İşyeri hekimi hangi yazılımı kullanmak zorunda?
- İşyeri hekiminin kullanması zorunlu tutulan belirli bir yazılım yoktur; ancak Medula entegrasyonu, IBYS bildirimi ve e-reçete yetkisi kapsamında TERS uyumluluğu gibi teknik gereklilikleri karşılayan bir platformla çalışması, hem yasal uyumu kolaylaştırır hem de denetim yükünü azaltır.
- IBYS bildirimi nasıl yapılır, yazılım yardımcı oluyor mu?
- IBYS (İşyeri Bağlantılı Yükümlülük Sistemi), periyodik muayene ve sağlık gözetimi verilerinin Sağlık Bakanlığı'nın e-Nabız sistemine iletilmesini zorunlu kılar. IBYS entegrasyonuna sahip bir işyeri hekimliği yazılımı, muayene tamamlandığında bildirim taslağını otomatik oluşturur; hekim kontrol edip onaylar, sistem Sağlık Bakanlığı'na iletir.
- E-reçete için ayrı bir program mı kullanılmalı?
- Ayrı bir program kullanmak mümkündür; ancak muayene kaydı ile e-reçetenin ayrı sistemlerde bulunması, tanı-tedavi bütünlüğünü koparır ve denetim riskini artırır. Muayene defteri ve e-reçete modülünü tek çatı altında sunan bir platform daha güvenli ve verimli bir çözümdür.
- İşyeri hekimliği yazılımında sağlık verilerinin güvenliği nasıl sağlanır?
- Sağlık verisi, KVKK'nın 6. maddesi uyarınca özel nitelikli kişisel veridir. Yazılım sağlayıcısının verileri Türkiye'deki sunucularda şifreli biçimde saklaması, erişim günlüklerini tutması, VERBİS kaydına sahip olması ve bir veri işleme sözleşmesi (DPA) sunması gerekir.
- Ek-2 formu dijital olarak tutulabilir mi?
- Evet. İşe giriş ve periyodik muayene formu (Ek-2), dijital ortamda tutulabilir; ancak formun içeriğinin yasal şablona uygun olması ve yetkili hekim imzasına (e-imza veya ıslak imzalı çıktı) sahip olması gerekir. Dijital formların denetimde kabul görmesi için arşiv bütünlüğü ve erişim kaydının korunması önem taşır.
Kaynakça
Bu yazı resmi mevzuat ve otoriter kaynaklardan sentezlenip işyeri hekimliği bağlamına uyarlanmıştır.
- İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik. Resmi Gazete / Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. https://www.resmigazete.gov.tr (erişim: 2026-07-02)
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. mevzuat.gov.tr. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1 (erişim: 2026-07-02)
- Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698) — Madde 6: Özel Nitelikli Kişisel Veriler. mevzuat.gov.tr. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6698&MevzuatTur=1 (erişim: 2026-07-02)
- Türkiye Elektronik Reçete Sistemi (TERS) — Sağlık Bakanlığı. saglik.gov.tr. https://www.saglik.gov.tr (erişim: 2026-07-02)
- ILO C161 — İş Sağlığı Hizmetleri Sözleşmesi. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO). https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C161 (erişim: 2026-07-02)
- SGK Medula Sistemi — Sağlık Hizmetleri Entegrasyon Klavuzu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK). https://www.sgk.gov.tr (erişim: 2026-07-02)